| De Gelderse Vallei: bron voor het drinkwater van morgen |
| In deze nieuwsbrief praten we u bij over de volgende fase van de verkenning naar een nieuwe drinkwaterwinlocatie in de Gelderse Vallei. We delen de inzichten uit recent onderzoek, vertellen hoe we samen met partners en grondeigenaren werken aan mogelijke locaties en laten zien welke stappen Vitens de komende periode zet om de drinkwatervoorziening in de regio toekomstbestendig te houden. |
|
|
|
 |
|
Korte terugblik en logische vervolgstap |
|
In de afgelopen periode heeft Vitens veel inzicht gekregen uit de studie duurzame concepten (zie nieuwsbrief november 2025) en uit het veldonderzoek. Deze onderzoeken hebben laten zien welke winconcepten kansrijk zijn en dat de uiteindelijke haalbaarheid sterk afhankelijk is van de precieze locatie. Hoewel er nog geen voorkeursgebied is aangewezen, weten we inmiddels dat geen enkel deelgebied bij voorbaat kan worden uitgesloten.
De volgende stap in het project is daarom gericht op het vinden van geschikte locaties binnen het drinkwaterreserveringsgebied. Dat vraagt niet alleen om technische onderbouwing, maar ook om ruimte. Vitens is daarom begonnen met het verkennen van mogelijkheden voor grondverwerving. Daarnaast wordt in nauwe samenwerking met gemeenten, provincie en waterschap onderzocht waar in het gebied kansen liggen en hoe deze kunnen aansluiten bij andere gebiedsopgaven zoals natuur, recreatie of landbouw.
Zodra locaties beschikbaar komen volgt aanvullend onderzoek om te bepalen welke winconcepten op die plekken de meeste kans van slagen hebben en hoe deze ruimtelijk kunnen worden ingepast. Parallel hieraan verdiepen we het hydrologisch onderzoek met behulp van nieuwe grondwatermodellen.
In deze nieuwsbrief leest u hoe deze stappen zich ontwikkelen, welke nieuwe inzichten het onderzoek met het wandelend pompstation opleverde en hoe we samenwerken met partners én grondeigenaren om tot geschikte locaties te komen. Om de verkenning weer even goed in het geheugen te plaatsen, beginnen we de nieuwsbrief met een beschouwing waarom we eigenlijk een verkenning in de Gelderse Vallei uitvoeren.
|
|
|
Drinkwater in de Gelderse Vallei: herkomst, uitdagingen en oplossingen
|
|
1. Waar komt het drinkwater in de Gelderse Vallei vandaan?
Grondwater is al decennialang onze belangrijkste bron voor drinkwater. Door klimaatverandering, bevolkingsgroei en toenemende druk op het watersysteem staat deze bron echter onder steeds grotere druk.
Jaarlijks onttrekken we in de Gelderse winning Holk bij Nijkerk tot 5 miljoen m³ grondwater. Doordat de vraag vanuit het voorzieningsgebied echter groter is, moeten we dit nu al aanvullen met water dat door onze winningen in Flevoland wordt onttrokken. Dat water zuiveren we ook in Holk tot drinkwater en vervolgens zetten we het met forse transportleidingen door in zuidelijke richting tot Barneveld aan toe. Door de groeiopgave van onder andere Almere, maar ook de nabijheid van belangrijke Natura2000 gebieden, staat deze constructie echter ook onder druk. Verder ligt ten noorden van Ede onze drinkwaterwinning Edese Bos. Jaarlijks onttrekt Vitens hier 3,5 miljoen m³ drinkwater. Hiermee voorzien wij de inwoners van Ede en omgeving dagelijks van vers, betrouwbaar en lekker drinkwater. Maar door bevolkingsgroei in de regio kunnen wij niet alle inwoners van de regio Ede meer voorzien vanuit deze winning. Ook hier vult Vitens daarom nu jaarlijks gemiddeld 2 miljoen m³ extra water aan wat afkomstig is van de winning ‘La Cabine’ bij Arnhem.
|
2. Wanneer verwachten we een drinkwatertekort in de regio?
De vraag naar drinkwater in de regio blijft toenemen. Vitens heeft van de provincie vergunningen gekregen waarin staat hoeveel water wij maximaal mogen oppompen om drinkwater te maken. Als we niks doen dreigt er binnen enkele jaren een tekort aan drinkwater in de provincie Gelderland. Dit zorgt er nu al voor dat we in bepaalde gedeelten van Gelderland geen bedrijven meer kunnen aansluiten die grotere hoeveelheden drinkwater nodig hebben voor hun productieproces. Als dit zo doorgaat, kan het straks zo zijn dat nieuwe woonwijken lang moeten wachten op een aansluiting op drinkwater. Ook landelijk slaan waterbedrijven alarm: door beperkte vergunningsruimte en sterk stijgende vraag kunnen er op korte termijn al leveringsproblemen ontstaan, zeker in snelgroeiende regio’s zoals Gelderland.
Provincie Gelderland en Vitens hebben daarom een routekaart opgesteld om voldoende drinkwaterreserves beschikbaar te hebben. Deze routekaart onderzoekt onder andere:
- Uitbreiding van vergunningsruimte bij bestaande winningen
- Ontwikkeling van nieuwe drinkwaterbronnen
- Inzet van alternatieve bronnen, zoals oppervlaktewater
|
3. Wat doet Vitens aan waterbesparing?
Een andere oplossing voor het drinkwatertekort is meer water besparen. Vitens zet zich op meerdere manieren in om waterbesparing te stimuleren en de druk op grondwater te verminderen:
- Programma Waterbesparing
Vitens heeft een uitbegreid programma Waterbesparing om zowel consumenten als zakelijke gebruikers te helpen minder drinkwater te gebruiken. Doe de test op Water besparen | Vitens en kom erachter hoeveel drinkwater u thuis verbruikt en hoe u kunt besparen.
- Samenwerking in de regio
Binnen de routekaart voor duurzame drinkwatervoorziening onderzoekt Vitens samen met provincie en waterschappen hoe waterbesparing structureel onderdeel kan worden van de drinkwatervoorziening. Het gaat hierbij om bewustwording én technische maatregelen.
- Voorstellen voor verplicht waterbesparende maatregelen
Vitens pleit landelijk voor verplichte waterbesparende maatregelen bij nieuwbouw en renovaties, om te zorgen dat gebouwen toekomstbestendig omgaan met drinkwater.
- Efficiënter omgaan met drinkwater in de keten
Als we andere partijen vragen om mee te doen, dan moeten we natuurlijk ook naar onszelf kijken. Dat doen we. Elke dag opnieuw. Bijvoorbeeld door:
- De toiletten in onze kantoren door te spoelen met regenwater
- Lekken in de eigen leidingen zo snel mogelijk op te sporen om geen water te verspillen
- Te investeren in innovatieve technieken om het oppompen, zuiveren en distribueren van water zo zuinig en efficiënt mogelijk te laten verlopen
|
4. Wat doet Vitens in de Gelderse Vallei om een tekort aan drinkwater te voorkomen?
In de Gelderse Vallei onderzoekt Vitens momenteel nieuwe locaties om grondwater te winnen. Het onderzoeksgebied ligt tussen Barneveld, Scherpenzeel, Renswoude en Ede.
Hier bekijkt Vitens of er jaarlijks 4-6 miljoen m³ grondwater op een verantwoorde manier kan worden onttrokken. Vitens streeft ernaar om een nieuwe winning te ontwikkelen samen met lokale overheden en grondeigenaren, zodat mét de nieuwe winning ook andere doelen bereikt kunnen worden. Dit zou bijvoorbeeld kunnen door functies te combineren.
Dit water moet ervoor zorgen dat de regio van voldoende regionaal gewonnen drinkwater kan worden voorzien. En dat ook in de toekomst voldoende water beschikbaar blijft bij een groeiende bevolking.
|
|
|
|
|
Het wandelend pompstation: nieuwe inzichten uit recent onderzoek
|
|
In de afgelopen periode heeft Vitens een uitgebreid hydrologisch onderzoek uitgevoerd, ook wel het wandelend pompstation genoemd. Met deze methode verschuiven we als het ware een virtueel pompstation door het gebied en berekenen we op veel verschillende punten welke effecten een mogelijke waterwinning kan hebben op het watersysteem.
De resultaten van het wandelend pompstation laten zien dat de hydrologische effecten zeer verschillen binnen het drinkwaterreserveringsgebied (DRG). Een winlocatie in het westen geeft effecten op de grondwaterstanden in de provincie Utrecht. Hoe verder een winlocatie in het oosten van het DRG ligt, hoe meer de effecten de Veluwe op schuiven. Het onttrekken van grondwater kan ook effect hebben op de hoeveelheid kwelwater dat omhoogkomt in de omgeving. Wat betreft kweleffecten is er meer een noord-zuid verdeling te zien in het DRG. Een winning in het noorden beïnvloed vooral de hoeveelheid kwel in noordelijk gelegen gebieden en een winning in het zuiden beïnvloed de hoeveelheid kwel in zuidelijke richting.
De hydrologische effecten hebben bij alle onderzochte locaties overlap met natuurgebieden, ook bij kleinere winhoeveelheden. In het westen en midden van het DRG (zoekgebied) lijkt de minste overlap te zijn. Belangrijke kanttekening hierbij is dat nadere studies noodzakelijk zijn om te bepalen of een berekend (klein) hydrologisch effect tot nadelige effecten op natuur kan leiden. Hiermee gaat Vitens de komende periode aan de slag.
|
|
|
Oproep aan initiatiefnemers: samenwerken aan gebiedsopgaven |
|
De Gelderse Vallei is volop in beweging. Er lopen gebiedsprocessen op het gebied van natuurherstel, landbouwtransitie, woningbouw, recreatie en klimaatadaptatie. Vitens zoekt initiatiefnemers die kansen zien om opgaven te combineren en samen te werken bij gebiedsontwikkeling.
Bijvoorbeeld wanneer:
- er nieuwe ruimtelijke plannen worden gemaakt;
- een gebied wordt heringericht;
- een partner op zoek is naar een functionele combinatie van natuur, landbouw of infrastructuur.
Door in een vroeg stadium samen te verkennen, kunnen we mogelijke koppelkansen benutten en efficiëntere en duurzamere oplossingen realiseren.
|
|
|
Vooruitblik |
|
De komende maanden verdiepen we ons in de hydrologische en ecologische effecten, werken we verder aan de onderbouwing van mogelijke locaties en blijven we in gesprek met gemeenten, provincie, waterschappen, gebiedsorganisaties en inwoners. Ook zetten we stappen op het gebied van grondverwerving.
|
|
|
Vragen en contact |
|
Heeft u vragen over de onderzoeken naar drinkwaterwinning in de Gelderse Vallei? Stuur dan een e-mail naar geldersevallei@vitens.nl. Uw contactpersonen zijn:
- Omgevingsmanager Lotte Diephuis
- Projectmanager winningen Kirsten van de Groep
- Hydroloog Saskia van Brenk
Meer informatie is te lezen op www.vitens.nl/geldersevallei.
|
|
|
|
|
|
|
